Mámoa GA36045048 (Negros)

Galería de imaxes

Localización

Esta mámoa pertence á Ruta 2 da mámoas de Monte Penide. No mapa aparece secuenciada neste itinerario co número 48.

(Ver en Google Maps)

Esta situada na contorna inmediata da denominada Mámoa do Rei, na encrucillada que existe nese lugar, ao pé do camiño que percorre a zona central desta gran chaira cara ao norte.

Dende a Mámoa do Rei e o propio camiño é perfectamente visíbel, xa que a súa dimensión é considerábel en circunferencia.

Descrición

As dimensións diametrais desta mámoa son 21 x 18,5 m. Estamos polo tanto ante un dos túmulos de tamaño grande de monte Mirallo, das que se conservan quince exemplares dos trinta e sete que se coñecen na actualidade.

A altura do túmulo chega a 1,25 m polo sueste.

Posúe furado de espoliación central.

Non conserva ningún ortóstato da cámara dolménica.

Pola superficie da mámoa obsérvanse cascallos soltos que puidesen corresponder á coiraza da mámoa.

Estado de conservación

Está bastante estragada e con moita perda de terra tumular.

Os constantes traballos intensivos forestais que se levan a cabo nesta chaira provocan que o continuo paso de maquinaria sobre os túmulos provoque a súa constante e paulatina perda de masa tumular e esmagamento das mámoas.

Sobre o túmulo pódense contar ata dezanove piñeiros plantados. Demasiadas árbores medrando sobre a mámoa e enterrando as súas raíces na masa tumular. Isto vai provocar a súa rápida desaparición.

É incomprensíbel que a estas alturas a comunidade de montes aínda manteña árbores sobre estes túmulos milenarios. O estrago que lles produce ás mámoas é infinitamente superior á ridícula ganancia que estes piñeiros lles poidan proporcionar.

Valoración final

Esta mámoa ten a importancia engadida de estar na área de influencia inmediata da Mámoa do Rei, e visualmente é moi tanto dende a mámoa do Rei coma do propio camiño.

Faise necesaria unha intervención de prevención que evite a progresiva desaparición desta mámoa por perda de masa tumular e esmagamento provocados polos traballos forestais.

Un entendemento entre administración local e a Comunidade de Montes permitiría realizar un cerramento protector de madeira, por exemplo, que impedise que tanto a maquinaria forestal como outros vehículos motorizados e mesmo as persoas tripen constantemente este túmulo.

Advertisements

Mámoa GA36045014 (Cedeira)

Localización

(Ver en Google Maps)

A zona de Coto Fenteira está situada na vertente noroeste de Monte Mirallo, a unha altitude de 235 m sobre o mar.

A mámoa que imos describir está nunha altura inferior ao conxunto de túmulos desta montaña, situados na planicie da Chan da Cruz ou Chan das Formigas, que discorre a 385 m sobre o mar, descritos na ruta das mámoas 1 e ruta das mámoas 2.

Por encima dela tamén atopamos outra mámoa senlleira a unha altitude intermedia na Poza da Lagoa, tamén nesta parroquia de Cedeira, situada a 345 m de altitude.

É de salientar que mentres que a maioría das mámoas desta montaña están concentradas na penechaira da Chan da Cruz, este túmulo que nos ocupa atópase solitaria nesta zona apartada do resto conxunto.

Esta mámoa emprázase sobre un pequeno promontorio do terreo arrodeado de rochas nas que se localizan varios gravados rupestres.

Descrición

É unha mámoa de pequenas dimensións. Ten 10 m de diámetro. A media diametral das mámoas desta montaña está ao redor dos 17 m.

Das 38 mámoas existentes na actualidade, 15 delas superan os 20 metros de diámetro.

Do tamaño aproximado desta mámoa que nos ocupa só hay cinco máis en Monte Mirallo, que son todas elas das máis pequenas.

A altura que acada apenas chega aos 80 cm.  Presenta o característico cono de espoliación dentro do que se pode ver un chanto que mide 72 cm de altura, 60 cm de ancho e  23 cm de grosor.

Este chanto está mesturado con outras pedras que pertencen á canteira que se fixo sobre as rochas dos arredores.

Estado de conservación

Atopala non resulta doado porque está cuberta de maleza e non ten indicación ningunha.

A súa proximidade a unha zona de extracción de pedra, con numerosos cascallos tirados ao seu arredor e dentro dela, xunto coa perda abundante de masa tumular, amezan esta mámoa cun serio perigo de desaparición.

Valoración final

Coto Fenteira é unha zona intersante dende o punto de vista paisaxístico e arqueolóxico.

Está situado mesmo sobre o estreito de Rande e domina unha ampla paisaxe de ría.

Por outra banda, nesta valgada atopáronse achados correspondentes a un posíbel asentamento humano neste lugar, principalmente onde se estende o desterre feito para o que parece ser un campo de fútbol.

Isto é moi importante de cara a estabelecer os puntos de habitación da época do Bronce en Monte Mirallo. Polo de agora os indicios existentes de asentamentos humanos desa época están localizados aquí, así como na Poza da Lagoa e na zona do campo de fútbol de Cabeiro.

Como pode observarse, nos tres casos foron localizados debido a remocións de terreos, en dous casos para a construción de campos de fútbol (Coto Fenteira e Cabeiro) e noutro coa construción dunha área recreativa.

É unha mágoa que os achados desta valía se realicen a partir dun arrasamento do terreo e non de traballos de prospección arqueolóxicos previos á intervención que se pretenda realizar.

Por iso é tan necesaria a concienciación das comunidades de montes de cara a que se realicen intervencións de forma moi controlada, para que non ocorran máis agresións como se constatan en tantos e tantos xacementos que a duras penas van sobrevivindo nesta montaña.

Máis información

Galería de imaxes

Navegadores GPS

Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).

 


Mámoa inédita 2 das Pedras do Picos (Cabeiro – O Vixiador)

Localización

(Ver en Google Maps)

Esta mámoa foi localizada polos membros da Comunidade Montes de Cabeiro e dada a coñecer nunha xornada pola montaña de identificación dos xacementos arqueolóxicos pertencentes a esta parroquia.

É apenas recoñecíbel dende o camiño principal que discorre preto da mámoa, e só achegándose a ela e percibindo o cono central se fai recoñecíbel como tal.

Está preto dotra das mámoas inéditas atopada tamén por esta comunidade de montes, a que denominamos provisionalmente pola zona na que se sitúa, a Mámoa  1 das Pedras do Picos.

Descrición

Presenta unha dimensión de 15 metros de diámetro. A altura actual do túmulo chega a 1,10 m no lado leste e descende ata os 40 cm no lado oeste.

Polo seu lateral norte discorre un camiño que alterou o túmulo provocando un corte vertical na mámoa.

Sobre a masa tumular hay 13 árbores entre piñeiros e castiñeiros de repoboación.

No centro da mámoa identifícase o típico cono de espoliación. NO seu interior aparecen a simple vista dous chantos da cámara.

Chanto 1: no lado norte do cono está case completamente enterrado. Ten un grosor de 23 cm e unha largura de 62 cm.

Chanto 2: posibelmente pertencente ao comezo do corredor, no lado norte. Está case completamente soterrado e ten 18 cm de grosor e 28 cm de largura.

Estado de conservación

A conservación desta mámoa corre un serio perigo debido ao descoñecemento da súa existencia. A numerosa cantidade de árbores existentes sobre o túmulo evidencia a continua agresión que veu sufrindo ao longo destes anos por mor dos traballos forestais. Por outra banda, o camiño aberto ao seu carón tamén deteriora o túmulo por estar o vieiro a un nivel máis baixo ca a mámoa.

As árbores plantadas por todo o túmulo son neste momento o principal motivo de preocupación de cara á súa conservación. As raíces que invaden o subsolo, xunto cos traballos forestais que leva consigo esta plantación porden acabar difinitivamente coa existencia deste exemplar inédito no noso concello.

Valoración final

Esta é a segunda das mámoas que apareceron mercé a colaboración da Comunidade de Montes de Cabeiro. É sorprendente que estando tan preto do parque forestal do Vixiador, onde se atopan outras mámoas xa coñecidas tanto pertencentes a Vigo (a denominada Mámoa 1 do Vixiador), ou a Redondela (Mámoa de Castro Ferreiro ou a  mámoa GA36045060) non fose coñecida ata a actualidade.

Isto fainos pensar nas posibilidades de colaboración tan importantes que existen entre as comunidades de montes e as administracións. Toda esta área aínda pode agochar máis sorpresas que as propias comunidades poden contribuír a desvelar grazas ao seu coñecemento do monte e os lugares singulares.

Mais aquí hay algo que resulta moi grave. A xornada de identificación de xacigos arqueolóxicos levouse a cabo porque as Comunidades de Montes non contan con mapas detallados coa indicación exacta da localización dos lugares arqueolóxicos que existen no seu territorio.

Como é posíble iso? É inexplicábel. Esta situación de descoñecemento do patrimonio que  existe nos seus respectivos territorios é responsabilidade directa das distintas administracións.

E ningunha administración subministrou estes mapas tan necesarios e importantes ás Comunidades de Montes.

Máis información

Galería de imaxes

Navegadores GPS

Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).


Ruta 1 das mámoas de Monte Penide

As mámoas que conforman esta chaira son en total 35.

Decidimos dividir a ruta completa en dúas partes debido a que a páxina web na que van montadas só admite 25 puntos de referencia.

Nesta primeira etapa poderedes visitar 12 mámoas.

Lugar de partida

Esta primeira ruta para coñecer as mámoas de Monte Penide vai dende o campo de fútbol de Cabeiro ata a Mámoa do Rei.

Saímos do campo de fútbol de Cabeiro. Ata o campo de fútbol chégase comodamente subindo por Cabeiro, por Trasmañó, ou mesmo dende o parque forestal do Vixiador.

Dende aquí encamiñámonos ata a mámoa que está sobre o chamado Coto da Arca (referencia toponímica a mámoas). Unha fermosa mámoa que domina unha espléndida vista do val do Maceiras, Cabeiro e Peinador e dende onde comezará o noso percorrido.


A páxina web na que vai montada esta ruta permite descargala nun navegador GPS para que non perdades detalle de localización.

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).

Tamén vos recomendamos a súa visualización en Google Earth dende a propia páxina web. Despregade a referencia da ruta que aparecerá na columna da esquerda da pantalla e premede sobre a opción “path”: faredes un percorrido aéreo sobre a ruta.



Ruta 2 das mámoas de Monte Penide

Nesta segunda ruta, partimos do remate da ruta 1, que corresponde coa denominada “Mámoa do Rei”, a máis emblemática e espectacular das mámoas que compoñen este conxunto da Chan da Cruz.

Atravesando esta extensa chaira, en dirección norte, discorre a pista forestal que observades na imaxe inferior.

A ambos os lados do camiño podedes visitar 22 mámoas seguidas, configurando un bosque de túmulos que se percibe claramente cando o monte está limpo e sen maleza.

Lamentábelmente, a mámoa indicada co número 32 desapareceu nos últimos meses do ano 2011. Foi arrasada completamente para crear unha explanada no medio de ningunha parte.

Esta ruta podedes imprimila ou descargala no voso navegador GPS.



Mámoa inédita 1 das Pedras do Picos (Cabeiro – O Vixiador)

Localización

(Ver en Google Maps)

Esta mámoa foi localizada polos membros da Comunidade Montes de Cabeiro e dada a coñecer nunha xornada pola montaña de identificación dos xacementos arquolóxicos pertencentes a esta parroquia.

Ocupa un pronunciado promontorio visíbel dende o camiño. Neste sentido chama a atención como foi aproveitada a propia configuación do terreo para situal sobre este promontorio a construción da mámoa. Isto mesmo pode observarse noutra pertencente a esta mesma zona do Visiador denominada mámoa de Coto Ferreiro, ou a mámoa GA36045060.

 Descrición

Esta mámoa ten un diámetro de 21 m nas distintas orientacións. A altura do túmulo é de 1,50 m na parte máis alta, cara ao oeste.

Ao estar situada sobre un promontorio aparenta moito más alta, destacando na paisaxe que a arrodea.

O único aparente ortóstato que se observa está situado sobre o túmulo, na parte leste, e ten unhas dimensións de 82 x 68 cm.

Na parte central ten un gran cono de espoliación que ten un diámetro  de 4 m.

Estado de conservación

Esta mámoa estaba oculta entre acacias ata que a Comunidade de Montes realizou traballos forestais de limpeza nesta zona.

Na actulidade aínda presesnta dez árbores de diferentes dimensións sobre a súa masa tumular, principalmente piñeiros.

No resto da mámoa hay moita maleza e pólas tiradas,  e no interior do furado central poden observarse nas imaxes os bidóns de combustile acumulados como refugallo.

Valoración final

A descuberta deste novo achado arqueolóxico  en Monte Mirallo, a estas alturas, e nun lugar no que xa se coñecían outros xacementos importantes evidéncianos que esta montaña continúa sendo unha caixa de sorpresas.

Nesa xornada de percorrido coa Comunidade de Montes apareceron un total de tres novas mámoas aínda non catalogadas.

A implicación das Comunidades na conservación e divulgación do patrimonio que existe no seu territorio é fundamental, xa que son as que mellor coñecen a montaña que traballan diariamente.

Mais aquí hay algo que resulta moi grave. A xornada de identificación de xacigos arqueolóxicos levouse a cabo porque as Comunidades de Montes non contan con mapas detallados coa indicación exacta da localización dos lugares arqueolóxicos que existen no seu territorio.

Como é posíble iso? É inexplicábel. Esta situación de descoñecemento do patrimonio que  existe nos seus respectivos territorios é responsabilidade directa das distintas administracións.

E ningunha administración subministrou estes mapas tan necesarios e importantes ás Comunidades de Montes.

Máis información

Galería de imaxes

Navegadores GPS

Podedes introducir o lugar onde está no voso navegador GPS.

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit, e despois > Menú Herramientas>Conversor de paquetes).


Mámoa GA36045065 (Cabeiro)

Localización

(Ver en Google Maps)

Esta é unha mámoa que está situada á beira do camiño asfaltado que comunica o campo de fútbol da parroquia de Cabeiro en Redondela co parque forestal do Vixiador. É a vía directa dende o Vixiador para dirixirnos a visitar a Mámoa do Rei e o conxunto tumular que a arrodea.

Realmente, cando paseamos por estes lugares, estamos visitando o maior “parque arqueolóxico” de Galiza. O conxunto formado polos montes de Candeán e Cabral en Vigo e os montes das parroquias de Cabeiro, Trasmañó, Negros e Cedeira en Redondela comprenden máis de noventa mámoas, ao redor dunha vintena de estacións de gravados rupestres e catro castros. Un percorrido por máis de cinco mil anos de historia, todo no mesmo lugar xeográfico, comprendendo os tres principais períodos: neolítico, idade do bronce e idade do ferro. O proxecto do parque arqueolóxico xa está creado e é grandioso e ambicioso. Só falta a implicación das administracións e comunidades de montes. Unha descrición máis detallada de proposta de parque arqueolóxico para estes montes podedes lela no blog do arqueólogo Hidalgo Cuñarro.

Descrición

A mámoa que nos ocupa nesta ocasión pasa desapercibida para quen non a coñeza, e son moitas as persoas que pasan decote ao seu lado, pola estrada que vai dende o campo de fútbol de Cabeiro ata o parque forestal do Vixiador. Ten uns once metros de diámetro e aproximadamente un metro e medio de altura. Está rodeada de maleza e en mal estado de conservación.
A pesar da maleza e árbores que a ocupan, pódese observar o cono central con tres chantos que aínda se conservan.

Estado de conservación

O principal perigo desta mámoa e de tantas outras é o traballo forestal que se realiza ao seu arredor. Tractores desbrozadores que soben e baixan por elas debido á falta de protección e indicación, talas ou plantacións de árbores nos propios túmulos, todo tipo de vehículos pesados que realizan labores forestais pasando por riba das mámoas… e continúan aí despois de seis mil anos, aínda recoñecíbeis, a pesar das continuas agresións a que se ven sometidas.

Valoración final

A súa proximidade á Mámoa 1 do Vixiador e ao propio parque forestal recomendaría a súa inclusión tamén no percorrido neolítico denominado “Ruta das Mámoas de Candeán”.

Máis información

Galería de imaxes 

Navegadores GPS

Podedes vela tamén na Ruta das mámoas de Candeán e descargala ao voso navegador GPS.

(Se necesitades converter o arquivo .GPX xenérico para o voso navegador concreto, descargade o programa PoiEdit > Menú Herramientas>Conversor de paquetes)